De boog kan niet altijd gespannen zijn.
Maar als je niks te eten hebt wanneer je niet werkt, dan wil je wel. In de jaren van de 'Wederopbouw', na de Tweede Wereldoorlog, waarin ik zelf het levenslicht zag, was er geen hongersnood in ons land. De schade als gevolg van de oorlog was, verhoudingsgewijs, beperkt. Veel landen, Duitsland, Rusland en landen in Oost Europa, waar fel was gevochten over elke meter, waren er een stuk slechter aan toe. Ook omdat ze doorgaans veel meer jonge mannen hadden verloren. Nederland raakte veel Joden kwijt, en er sneuvelden uiteindelijk meer landgenoten als 'SS-er' dan als 'verzetsheld'. Er waren ook burgerdoden te betreuren als gevolg van bombardementen, zoals dat van de stad Rotterdam aan het begin van de oorlog, en de moord op inwoners van Putten als vergeldingsmaatregel na een aanslag van het verzet, maar belangrijker was de 'emigratiegolf' die na de oorlog op gang kwam. Nederlanders die hun geluk elders zochten. Canada, Australië, Nieuw Zeeland en de Verenigde Staten waren populaire bestemmingen.
Kortom, er was werk aan de winkel, maar het leven was, door de bank genomen, niet 'zwaar'. Toch, als ik nu vertel dat ook de kinderen zes dagen per week naar school gingen en alleen op zondag vrij waren, dat de 'was' op de hand werd gedaan, er geen wasdroger bestond, afgezien van de 'wringer', en geen 'strijkvrije' kleding, schoenen 'gepoetst' moesten worden, nagenoeg alle verkeer op de fiets was, en er geen 'kant-en-klaar' maaltijden bestonden, noch een 'magnetron' of een 'vaatwasser', en slechts enkele families bij ons in de straat een televisie hadden, terwijl je *zelf* boodschappen moest doen en alles van de winkel naar huis moest dragen, dan begrijpt u wel dat het een 'andere wereld' was.
Meer vrije tijd was een geleidelijk proces, net als meer 'gemak', in elk huis een televisie, en meer en meer auto's. Het wende snel, meer 'vrije tijd'. Ondernemers ontdekten mooie mogelijkheden om te verdienen aan mensen die in hun 'vrije tijd' op zoek gingen naar gestructureerde recreatie. Wat autonoom weer leidde tot een aanzwellende 'massa' die begon te lobbyen voor het *recht* op 'vrije tijd', en de *plicht* voor de werkgever om werknemers niet te storen als ze op hun badeend in het recreatiepark zaten uit te lekken, teneinde hun eigen verdienmodel winstgevender te maken. Aanvankelijk vooral recreatie, sport en reizen, dat laatste dan weer tevens een opsteker voor de automobielhandel, en de luchtvaartondernemingen.
Tegen de tijd dat de grote industriële bedrijven die winstgevend produceerden, en hun spullen exporteerden, zelf geëxporteerd werden, omdat de 'arbeid' met al die opslagen bij ons te duur werd, en de landbouw en resterende productie in toenemende mate mechaniseerde en automatiseerde, *had* dat moeten leiden tot een nieuw evenwicht. Het resterende werk, en wat het opbracht, had 'netjes' gespreid moeten worden onder de werkwilligen, en dan was er uiteindelijk niks aan de hand geweest. Wie zich verveelde, of tekort kwam, kon zich melden voor werk in de productieve sectoren, en wie genoeg had aan een 'basis-inkomen', die deed maar wat er in hem opkwam, en waarvoor hij het geld had. Als dat leidde tot een daling in de collectieve welvaart, zou de druk weer toenemen om voor geld aan de slag te gaan.
Binnen *dat* systeem, nog altijd een 'kapitalistisch' systeem zoals het Adam Smith voor ogen stond, was er *meer* ruimte geweest voor de ontwikkeling van innovatieve, winstgevende, productieve bedrijven die *nut* hadden. Allerlei 'verlieslatende' activiteiten, van muziekfestivals, theater, sport en spel zouden *wel* van de grond gekomen zijn, maar drijvend op 'vrijwilligerswerk', steunend op grote groepen mensen die zwommen in de vrije tijd, of zelfs 'geen meter' meer werkten. Die mensen zouden dus beslist nog steeds nuttig zijn geweest in maatschappelijk opzicht, maar zonder een 'verdienmodel'.
Ook omdat dat systeem toe kan met een kleine, compacte overheid met een zeer bescheiden mandaat, zou de belastingdruk eerder veel *lager* zijn gebleven dan in het systeem dat we ervan hebben gemaakt dat van 'werk' een melkkoe en een fetisj maakte, en iedereen het *recht* gaf op 'werk', alsmede *rechten* aangaande 'vrije tijd', en toegang tot manieren om die 'vrije tijd' in te vullen. Alles omgeven met toezichthouders, adviseurs, onderzoekers en gesubsidieerde Stichtingen. Een krankzinnig makend systeem vol 'Bull-Shit' banen, van 'Volksvertegenwoordiger' tot een complete endemische verstopping aan 'adviesbanen', alles voortvloeiend uit 'regelgeving', zorgde ervoor dat de 'kritische massa' uiteindelijk het 'kantelpunt' passeerde, en omlaag begon te rollen, richting een wereld zonder nuttige productie in economische zin, afgevuld met medelanders die waren grootgebracht met het idee dat ze *recht* hadden op 'nutteloos werk', én op 'vrije tijd', én op de subsidies die de kurk drijvend hielden.
De tragiek is dat je met alle mensen die blij zijn met duizend 'commerciële zenders' die avondvullende 'domme leut' aanbieden, zoals de 'Gemaskerde Zanger', 'Kopen zonder Kijken', 'Help mijn vrouw is Journalist', en een niet aflatende weelde aan voyeuristische pulp uit rechtbanken van 'rijdende rechters', of van paniekvogels die met een politieauto mee mogen op patrouille, en 'praatprogramma's' over *helemaal niks*, alsmede 'spijkers op laag water', geen contact meer hebben met de realiteit. Ze *beseffen* niet eens dat hun 'baan' het productieve deel van de samenleving verlamt, en dat aan het eind van dit avontuur een nieuwe oorlog dreigt, deze keer vermoedelijk met héél wat meer leed en schade, zo valt te vrezen. Nu al zichtbaar in de beleidskeuzes van 'Brussel', de EU-commissarissen en die secretaris van de NAVO, die op zoek zijn naar capaciteit om wapens en munitie te produceren, alsmede kanonnenvoer te rekruteren.
Indien je je oor te luister legt bij die oorlogshitsers, dan is hun excuus dat de 'vijanden' die zij wensen te verslaan herkenbaar zijn aan het gegeven dat zij 'daar' problemen hebben met onze 'normen en waarden'. Nou en? Maar kijk je nog eens goed, dan is *dat* niet zozeer het probleem, maar zij willen niet langer betalen, en ze zien er ook niks in om het systeem over te nemen. Ik begrijp dat volkomen. Hoe kan een land haar mensen voeden, laven, een dak boven het hoofd bieden, en warm houden als de best betaalde 'banen' gevonden worden in sectoren die niks produceren, behalve meer 'regeldruk' en 'pulp'?
Het dorp Moerdijk moet verdwijnen, om ruimte te maken voor installaties die nodig zijn om de chemie van Shell te 'elektrificeren'. Hoezo gebrek aan woningen? Boeren bedrijven moeten weg, om ruimte te maken voor 'datacenters' en velden vol zonnepanelen. Scheepvaartroutes worden volgedonderd met windmolens. Wonen, werken in productieve sectoren, transport, en de export van goederen worden zwaarder en zwaarder belast om geld vrij te maken voor de oorlogen van de NAVO. 'Hoog Opgeleid' betekent helemaal *niks* meer in een tijd waarin kinderen niet alleen veel minder naar school gaan, maar waarin de 'vakken' waarin wordt onderwezen volledig *bol* staan van de modieuze verdwazing. Diederik Samsom publiceerde op 'X' dat 'Europa' nog altijd koploper was op het vlak van gehonoreerde 'patenten', vooral op het vlak 'groen gezeur'. Maar wat heb je aan een 'patent' als het niet wordt toegepast, omdat er geen productiebedrijven zijn die het winstgevend in de markt kunnen zetten? Wat word je wijzer van een 'ideeënwereld' als de stroomtoevoer naar de opladers voor al die met subsidie verkochte auto's wordt afgeknepen, omdat het netwerk het niet aan kan, velden vol zonnepanelen weer moeten worden afgebroken, omdat piloten erdoor verblind worden, en nieuwe capaciteit richting Shell gaat, waar het bestaande capaciteiten vervangt, maar de productie daardoor per saldo alleen maar duurder wordt.
Terwijl we als bezetenen investeren in raketten en drones om Russische raffinaderijen en olieopslag in brand te schieten, voordat de Russen héél Oekraïne dan toch maar onder de voet lopen, wat ze weliswaar niet wilden, maar er nu toe worden gedwongen door een NAVO die wat er resteert van dat land gebruikt als lanceerplatform voor hun klimaat-verwoestende activiteiten. Het gaat langs ons heen, want de 'Omroep' heeft weer een nieuwe 'Prut-Productie', waar volwassen mensen zich vroeger voor zouden schamen als ze ernaar keken, maar ook daar is de kritische massa het kantelpunt voorbij, en wen er maar aan.