Van alle wilde beschuldigingen over 'inmenging' bij de Amerikaanse presidentsverkiezingen, is niets over, behalve de 'trollenfabriek' in St Petersburg.
Op zich was het bestaan van zo'n 'trollenfabriek' in St Petersburg oud nieuws. Al ver voor de race om het presidentschap op gang kwam, schreven 'westerse' media erover. Meer in het bijzonder in relatie tot de situatie in Oekraïne na de coup van 'Team Nuland' en haar Europese handlangers, zoals onze eigen minister Timmermans. Trump was nog niet eens in beeld als kandidaat.
Het concept van een 'trollenfabriek' is in aanleg een Israëlische uitvinding. Al vele decennia geleden ontdekte men in Israël dat (ogenschijnlijk) lekencommentaar op actuele gebeurtenissen verder reikte dan officiële reacties van overheidsvertegenwoordigers. Dat leidde tot het opzetten van de Hasbara. In 2001 gevolgd door de 'Hasbara Fellowships', die professionele training geven aan studenten om op campussen het woord van Tel Aviv te verspreiden.
De wijze waarop dat gebeurt is in die zin innovatief, dat de propagandisten niet op pad worden gestuurd met een stuk tekst dat direct herkenbaar is als afkomstig uit dat overheidsapparaat. Het is in de uitvoering organisch, waardoor een student/propagandist nauw aan kan sluiten bij de belevingswereld van de doelgroep. Het zaaien van verdeeldheid in de Verenigde Staten en Europa, waarbij individuen en groepen aangemerkt worden als 'Vijanden van Israël', en daarmee van de Verenigde Staten en het Europese land dat het doelwit is, is 'standard practice'. Op forums en in commentaar-secties van nieuwsgroepen, alsmede in 'opinie-bijdragen' en 'ingezonden brieven' secties van kranten en tijdschriften, zijn ze er zonder veel moeite uit te halen. In veel landen, waaronder Nederland, zijn er formele organisaties met beroepskrachten die een coördinerende rol spelen. Het is zeker niet zo dat Hasbara zich uitsluitend bediend van Joden. Noch is het zo dat Joden de propaganda die zo wordt bedreven per definitie omarmen als hartverwarmend. Tegendraadse Joden kunnen net zo goed het slachtoffer worden van een Hasbara-operatie.
Zoals 'Open Democracy' twee jaar geleden schreef, heeft die praktijk in het 'westen' inmiddels ruime navolging gevonden. In het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten voorop, met budgetten waarbij die van andere landen, behalve Israël, niet in de schaduw kunnen staan. Ik heb daar al eerder enkele bijdragen aan gewijd. Evenals aan de 'trollenfabriek' waarvoor minister Koenders belastinggeld uittrok om Poetin pootje te lichten, waarbij hij in zee ging met die voorbeeldige Polen.
Naast dat soort openlijk met enige overheid verbonden 'trollenfabrieken', zijn er wereldwijd slimme ondernemers die er brood in zagen voor zuiver commerciële doeleinden. Dat werkt zo: Je doet enige research naar 'memes' die in een land de gemoederen bezig houden. Vervolgens creëer je enige nep-persoonlijkheden op het internet die binnen de doelgroep als 'aanjager' worden gezien, waardoor velen hun boodschappen verspreiden. En dat stelt de bedenker van die opzet in staat er commercieel een slaatje uit te slaan. Het standpunt dat de 'aanjager' verdedigt is van nul-en-generlei waarde. En voor de ondernemer is het goed koopmanschap om aan beide zijden van de kloof die de doelgroepen scheidt één of meer 'aanjagers' te hebben. In Nederland is er actueel veel ophef over 'nep-profielen' op 'dating sites'. Dat is vergelijkbaar, maar niet helemaal hetzelfde. Daar wordt je daadwerkelijk opgelicht. Terwijl dat wat ik hierboven schets louter gaat om het trekken van veel aandacht. Vergelijk het met het organiseren van een concert, of sportwedstrijd, om dat vervolgens commercieel uit te buiten ten bate van een, of meerdere producten. Maar met geringe startkosten.
Dergelijke 'Fire Starters' leveren veelal geïntegreerde 'on-line solutions' om een 'brand' te helpen aan bekendheid, en een goede reputatie. Of om een slechte reputatie om te buigen in een goede. Min of meer bij toeval ontdekte 'Top-kok' Yevgeny Prigozhin de invloed van het internet, toen zijn cateringbedrijf in Rusland volop slechte pers kreeg. Dat kon de gevierde 'chef', die had gekookt voor George Bush en Jaques Chirac, zich niet veroorloven. Dus investeerde hij zwaar in een campagne die uit zou groeien tot wat nu het 'Internet Research Agency' heet. In de westerse pers de 'Trollenfabriek in St Petersburg', waar in 2013 al de eerste berichten in de Russische pers over verschenen, waar Russen niet blij waren met de 'junk-food' die hun kinderen als 'school-lunch' door de strot werd gewrongen als gevolg van een lucratief contract van het cateringbedrijf van Prigozhin met lokale overheden in Moskou en elders. (Vergelijk ook met de ophef rond dit thema elders in de wereld).
Conform het business-model van zovele westerse concurrenten, bouwt zijn firma in lucratieve markten een 'presence' op middels 'Trollen' die de lokale taal beheersen, maar voor Russische lonen werken, waardoor hij een zeer ruim concurrentievoordeel heeft vergeleken bij de bedrijven in de Verenigde Staten en Europa, door de aanzienlijk lagere lonen in Rusland. In hoeverre 'het Kremlin' van die particuliere onderneming gebruik maakt om haar standpunten in de wereld beter voor het voetlicht te brengen, is tot op de dag van vandaag niet bekend. Er is geen enkel direct verband aangetoond tussen het 'Internet Research Agency' en de Russische overheid. Ook de kansloze aanklacht van Mueller in de Verenigde Staten toont dat niet aan, maar suggereert het slechts. Wat dan weer door de concurrentie in het westen wordt aangegrepen om hun eigen 'Trollen' op oorlogspad te sturen, omdat het een unieke kans is een concurrent in hun lucratieve markt om zeep te helpen. En meer is het niet.
Als zodanig ben ik zeker geen fan van dit soort 'Public Relations' praktijken. Ongeacht of ze een overduidelijk politiek oogmerk hebben, of louter commercieel zijn, of een mix. En daarom is de commentaar-sectie van dit blog ook gemodereerd. Dat is ergerlijk voor de mensen die zo nu en dan reageren, omdat ik hun bijdragen eerst zelf gelezen moet hebben, alvorens ik ze doorlaat. Dan nog is dat geen garantie dat ik de 'trollen' eruit haal, maar ik vertik het om mijn blog ten prooi te laten vallen aan cynische types die slechts oog hebben voor hun bankrekening.
De doorgeslagen hypocrisie die zichtbaar is gemaakt door die aanklacht van Mueller, is uiteindelijk betere propaganda voor 'het Kremlin' dan alles wat Prigozhin had kunnen bedenken. Alle onderzoeken in de Verenigde Staten naar de boodschappen van 'Russische Trollen' wijzen erop dat er van een duidelijke voorkeur voor Trump, of Hillary, geen sprake was. Daarom ligt de focus nu op het zaaien van 'tweespalt'. Ja, 'DUH!', dat is het wat dat soort bedrijven doen. Aansluiten bij actualiteiten die de gemoederen in een land hoog doen oplopen, om zo lezers naar commercieel lucratieve aanbiedingen te leiden, of hun mening over een product te beïnvloeden.
Overigens gebeurt het omgekeerde ook steeds vaker, naar mijn stellige overtuiging. Veel websites hebben contracten met Google die op die websites advertenties plaatsen, gericht op de doelgroep, en zo verdienen ze hun geld. Mij is het opgevallen dat een groeiend aantal websites met tamelijk kritische bijdragen, wordt afgevuld met extreem onsmakelijke advertenties. En ik ben er vrij zeker van dat dit een doelbewuste poging is om mensen weg te drijven van die websites. Zoals ik al eerder schreef, heb ik aanbiedingen om advertenties op dit blog toe te staan, of om mij te helpen mijn 'bereik' te vergroten, steeds afgeslagen. Dat is een luxe die ik mij kan permitteren. Maar ik begrijp heel goed hoe verleidelijk het kan zijn om toe te happen. In één geval werd mij honderduizend Dollar in het vooruitzicht gesteld voor het beschikbaar stellen van advertentieruimte, terwijl dit toch een blog is met een bescheiden bereik, en saai, want zonder 'plaatjes'. Dat is een hele hoop geld.
U kunt echter lang wachten voordat de 'Muellers' van deze wereld 'gelijke monniken' met 'gelijke kappen' bedelen, en die hele cynische praktijk van de onderhandse beïnvloeding een halt wordt toegeroepen. Vooralsnog zal het alleen maar véél erger worden, vóór het moment aanbreekt dat we beseffen dat we ons door de 'Goebels-en' van deze tijd lelijk bij de neus hebben laten nemen. Want zoals 'Open Democracy' in dat eerder aangehaalde artikel al stelt, hangt die propaganda nauw samen met meer en meer druk op bedrijven en beleidsmakers om de berichtgeving te censureren.
Mocht u willen weten of u bestand bent tegen die druk, dan is DIT een aardige test.