Mijn ouders trachtten mij bij te brengen dat beschaving inhield dat je diende te weten wanneer je je mond moest houden. Dat vond ik een lastig, maar ook fascinerend concept. Op zich niet lastig om te begrijpen dat je niet overal de confrontatie over aan moet gaan, alsof je leven ervan afhangt. Maar zwijgen terwijl je achteraf overduidelijk op luide toon kenbaar had moeten maken dat iemand een gevaar vormde voor de vrede, de samenleving, of de mensheid, maakt je medeplichtig.
De klassieke ‘oplossing’ was om zekere locaties, en gelegenheden aan te wijzen als een soort ‘vrijplaatsen’. Dat kon per gezin, per familie, of per gemeenschap anders zijn. Als vreemde was het belangrijk je te oriënteren voordat je plompverloren het debat opzocht. Althans, als je vrienden wilde maken of behouden. Die vrienden waren best bereid om te praten over conflicten of misstanden, maar voor alles was een tijd en een plaats. Iemand die ’24/7’, vol van zichzelf, de confrontatie opzocht, paste niet in de ‘cultuur’. Iemand die het op de verkeerde momenten deed, en op momenten die zijn vrienden juist geschikt vonden eiste dat men zweeg over controverses, paste er ook niet in.
‘Autistisch’ je eigen weg gaan, en je nergens iets van aantrekken, was niet zonder risico, en als regel bracht het je niet ver in het leven. Van ‘vervreemding’ is sprake als normen en waarden opschuiven met de tijd, zonder dat je zelf meebeweegt, bijvoorbeeld door maatschappelijke ontwikkelingen waar andere ‘culturen’ bij betrokken zijn, die van een verwaarloosbare minderheid uitgroeien tot een meerderheid, of tot een ‘op handen gedragen’ minderheid met een ‘voorbeeldfunctie’. Hoe dat ‘op handen gedragen’ tot stand komt is fascinerend om te bestuderen. Het is niet gezegd dat de ‘dominante cultuur’, de ‘traditie’, meent dat de eigen ‘cultuur’ inferieur is. Maar men aarzelt om die te verdedigen.
In de Tweede Kamer werd een motie ingebracht die voorstelde om louter de meest geschikte kandidaten een vrijkomende functie te gunnen. Tégen stemden D66, CDA, PRO, PvdD, SP, Denk, CU, Volt en de VVD. Zo’n op ‘merites’ gebaseerd systeem, sinds mensenheugenis beschouwd als de voorwaarde om als samenleving vooruitgang te boeken, vindt niet langer genade in de ogen van die partijen, een ruime meerderheid binnen de volksvertegenwoordiging. Het is zéér de vraag of de bevolking er ook zo over denkt. Maar we zullen het ermee moeten doen. Vooruitgang is in de ogen van die partijen kennelijk niet zo belangrijk meer. Of men definieert dat anders. Meer in ‘overdrachtelijke’ zin. ‘Gezellig’.
‘Gezellig’ heeft niks om het lijf. Het mist iedere diepgang. Het ‘nieuws’ en de ‘kranten’ in ons land ademen ook uit dat het vooral ‘gezellig’ moet zijn. Voorzover er controverses in de media worden aangesneden, betreft het doorgaans gedrag dat ergens afbreuk deed aan ‘gezellig’. Ik kijk zelf nog steeds naar het ‘nieuws’, maar mijn ergernis, als gevolg van een totaal gebrek aan diepgang, en de frequent voorkomende leugens en halve waarheden, heeft plaatsgemaakt voor ‘Laat maar lullen’. Dat is niet hetzelfde als ‘Talk to the hand’, waarbij iemand domweg ‘autistisch’ zijn of haar weg gaat, en zich niks van zijn of haar omgeving aantrekt. ‘Laat maar lullen’ is de houding die mensen meebrachten naar het ‘beschaafde diner’, waarbij je gekoppeld werd aan totaal nietszeggende types waar geen zinnig woord uitkwam. Niks dan ‘small-talk’. Of ‘Trumpiaanse’ onzin. Je kon hen niet negeren, want dat was onbeleefd, maar investeren in het gesprek was op voorhand zonde van de energie.
Hoe groter het percentage van je tijd wordt waarin je stuit op mensen waarbij je er verstandig aan doet om ze maar gewoon te ‘laten lullen’, zelfs in vergaderingen, gesprekken met je baas, tijdens ‘colleges’, of met vrienden en familie in situaties die overigens niet ‘beveiligd’ zijn door formele fatsoensnormen, hoe angstaanjagender het wordt. Ik zeg eerlijk dat het aanbod aan ‘praatprogramma’s’, of ‘kamerdebatten’, mij niet, of amper kunnen boeien, omdat het kennelijk vooral ‘gezellig’ moet zijn. Het oogt vaak erg ‘spannend’, maar als dat geen doortrapte show is van door de wol geverfde acteurs, dan begrijp ik niet waar ze zich zo over opwinden. Het gaat werkelijk nergens over. Ook op ‘X’, bij uitstek het platform waar je je feiten tegen het licht kunt houden, en je argumenten kunt toetsen, stijgen de rookwolken bij sommigen al uit het toetsenbord zonder dat er iets is gezegd of geschreven waar je je over op zou moeten winden.
In het ‘nieuws’ vandaag aandacht voor mensen die therapeutische ondersteuning nodig hebben omdat iemand tegen hen zei dat ze er tof uitzagen, op die ‘homoketting’ na. Okay, die spreker is in zekere zin kennelijk homofoob, maar wat dan nog? Als je met hem naar bed wil en kinderen adopteren zou ik ervan afzien. Persoonlijk zou ik trouwens niet weten hoe een ‘homeketting’ eruit ziet. Maar wat let je om te denken ‘Laat maar lullen’? Dat neemt dus niet weg dat ik graag zou zien dat mensen zich onthouden van een ‘prikkelende’ manier van communiceren, zeker waar het serieuze onderwerpen betreft. Maar hoe iemand eruit ziet kwalificeert toch niet als een serieus onderwerp, mag ik hopen? Ik realiseer mij dat er bepaalde ‘culturen’ zijn waar een oordeel over het uiterlijk tot bloedvergieten leidt, maar willen we die kant op? Ja. Blijkbaar. Ook al zijn dat niet de meest welvarende ‘culturen’, en afgeladen met vreemde criteria die de rangen en standen bepalen, tot en met het ‘kasten-systeem’ aan toe.
Het is niet zo dat ‘culturen’ die stijf staan van de voorgeschreven gedragsregels, waardoor een stevig debat praktisch onmogelijk wordt gemaakt, stuurloos wegdrijven richting de vergetelheid. Voorzover dat niet het geval is ontwikkelden ze een perverse manier om sturend op te treden. De Britse samenleving was binnen Europa het toonbeeld van een op ‘decorum’ en merkwaardige ‘double speak’ gestoelde, schizofrene ‘cultuur’, met in ‘Hyde Park’ een ‘Speakerscorner’ waar je vrij je mening kon geven, als je overal elders maar deed alsof je nergens verstand van had. Die achterbakse mentaliteit is er in het land bij de doorsnee Brit wel uitgewassen, maar de ‘upper class’ houdt voet bij stuk. Vanochtend reageerde ik op de bijdrage van een Nederlander op ‘X’ die instemmend reageerde op uitspraken van Boris Johnson over Duitse politici als Merkel en Schröder, die zakelijk, en zonder ‘meel in hun mond’, waren omgegaan met het Rusland van Poetin en Lavrov. Wat Duitsland overduidelijk geen windeieren had gelegd. Volgens Johnson, in dat interview, hadden die Duitse politici Europa verraden. In mijn reactie op wat die Nederlander schreef, die het daar mee eens was, wees ik hem erop dat Boris Johnson zich ooit als kandidaat voor het presidentschap van zijn ‘debating-club’ in Oxford had gepresenteerd als ‘socialist’. Wat hij zo overtuigend had gedaan, dat Labour hem vroeg om hun lijsttrekker te worden. Waarop hij hen er op wees dat hij ‘natuurlijk’ een raszuivere ‘conservatief’ was. Een hypocriete, leugenachtige, feestvierende opportunist eerder.
Als zelfrespecterend volk moet je uiteraard ‘ogen op steeltjes’ hebben om dat soort opportunistische huichelaars pontificaal op hun nummer te zetten middels *inhoudelijke* discussies met diepgang. Anders winden ze je om hun vinger, en vind je jezelf terug in een ondiepe greppel als ‘Killed in Action’ in *hun* oorlogen. Overigens bleek dat die bepaalde Nederlander het, net als de Amerikaanse Senator Lindsey Graham, en Boris Johnson, en de ‘Europese Commissie’, echt *top* vond dat Oekraïeners sneuvelden voor onze NAVO-uitbreiding, zonder ‘body bags’ voor de NAVO-landen, waarbij hij nog opmerkte dat zijn vader, een gepensioneerde beroepsmilitair, hem altijd had verteld dat ‘de Russen’ alleen met (het dreigen met) veel geweld tot een vreedzame samenleving waren te bewegen. ‘Peace Through Strength’. Terwijl de Russen in de realiteit sinds 2007 voortdurend hebben aangedrongen op een ‘goed gesprek’ over de Europese veiligheidsstructuur, en een blijvende vrede, en ons de energie en andere grondstoffen leverden waardoor we zo welvarend werden. Maar wij gaven consequent ‘niet thuis’, en ondertussen waren we druk met het smeden van achterbakse plannetjes om Rusland te ontdoen van haar politieke leiderschap, door het land te overbelasten en destabiliseren.
Kun je nu zeggen dat het tóch aan de Russen lag, omdat ze ons niet konden volgen, en niet begrepen dat we zekere dingen niet langer belangrijk meer vonden. Zoals vrede, welvaart, vooruitgang, of een zakelijke discussie resulterend in betrouwbare leveringen van cruciale grondstoffen? Omdat de ‘cultuur’ die dominant was in het verleden was ingeruild voor iets anders? Iets ‘gezelligs’? Lekker lachen met Trump, Johnson, Zelensky en Kallas?