Geconfronteerd met een probleem zoeken we allemaal naar de beste oplossing. Sommigen van ons trekken problemen die niet echt hun eigen probleem zijn naar zich toe. Daar vindt u op dit blog een groot aantal voorbeelden van. Ofschoon een probleem dat nu nog geen pijn doet, of waar we als BV-Nederland zelfs lekker op binnenlopen, per saldo, in de toekomst de ‘nekslag’ kan worden.
Als voormalig lid van een ‘adviesorgaan’ van de ‘Ondernemingsraad’ van een groot bedrijf ben ik bekend met de beperkingen van geïnstitutionaliseerde organen, waar de adviseurs primair voor hun eigen ‘toko’ binnen het bedrijf strijden, en ‘politiek’ bedrijven om hun ‘toko’ uit de wind te houden wanneer tegenwind vraagt om offers, terwijl ze de spinnaker trekken bij meewind om zoveel mogelijk te profiteren, steeds zonder oog te hebben voor de langere termijn. Het hemd is nader dan de rok.
Externe adviseurs zijn evenmin vrij van dat soort smetten, waar ze al snel de neiging zullen hebben een oplossing vooruit te schuiven, of onnodig complex te maken, zodat ze hun vette rekeningen kunnen blijven schrijven. Ook daar heb ik op bedrijfsniveau ervaring mee als ‘project-manager’. Waarbij je niet moet verwachten op de schouders te worden gehesen door je ‘bazen’, en anderen die ‘betrokken zijn’ bij het project, als je knopen doorhakt en snel, en goedkoop een goed werkende oplossing forceert. Macht, ‘kantoor-intriges’, carrièrekansen en tal van andere, ‘oneigenlijke’ overwegingen schuiven door beeld, en je kunt goede vrienden verliezen. Terwijl, bij de implementatie, types die niets bijdroegen het zo weten voor te stellen dat *zij* de oplossing hebben aangedragen.
Een ondernemer van een klein bedrijf doet er goed aan te luisteren naar de werknemers ‘op de werkvloer’, maar mochten dat louter ‘ZZP-ers’ zijn, dan vergt dat meer achterdocht. En mengt de overheid zich erin, dan moet je ogen op steeltjes hebben, en ze beter ’s nachts niet dichtdoen. Zo zou het uiteraard niet moeten zijn. Iedereen die werkt voor de overheid zou 24/7 moeten streven naar de beste uitkomst voor de *hele* samenleving, wat in de basis betekent dat de overheid *zelf* alles wat die overheid aanpakt met zo min mogelijk mensen, zo efficient mogelijk moet zien te doen, *ondanks* toegang tot ongelimiteerde hoeveelheden geld, die die overheid zelf naar behoefte kan ‘lenen’ of ‘bijdrukken’. En *elke* overheidsdienaar moet daarvan doordrongen zijn. Maar van dat ideaal zijn we in Nederland, en eigenlijk in het héle ‘Collectieve Westen’, mijlenver verwijderd. En we drijven met elke nieuwe dag verder af.
Dus wat is nou een goed idee?
Lastig te zeggen, omdat een idee wel goed kan zijn, maar schuurt met de lange termijn visie, of ‘secundaire’ belangen. Voorbeeld uit mijn eigen koker, waar ik op zeker moment aan de daartoe aangestelde commissie, die zich boog over de ‘verkeersproblematiek’ op het traject Amsterdam-Almere, het voorstel deed om een directe ‘fietsbuis’ aan te leggen die over het IJmeer een directe verbinding zou vormen tussen Almere en Amsterdam, met twee gescheiden ‘schachten’, heen, en terug, met in beide ‘schachten’ altijd ‘meewind’ via een circulatiesysteem, en grote ‘liften’ aan het begin, en vriendelijk glooiende afritten die op verschillende populaire punten de fietsers tot dicht bij hun feitelijke bestemming zouden brengen. Zonnepanelen op het dak voor de stroomvoorziening, en een mooi uitzicht tijdens je rit. Gezond voor lijf en leden. Goed idee, doen we niet…….
Waarom niet? U kunt zelf vast wel argumenten bedenken waarom zo’n idee eigenlijk al op voorhand kansloos is in een land als Nederland. Geen gebrek aan ‘gevestigde belangen’ die liever ‘busbanen’ bouwen, ‘OV’-kaartjes verkopen, wegen verbreden, ‘groenvoorzieningen’ aanleggen die het asfalt aan het zicht moeten onttrekken, auto’s verkopen, parkeerplekken uitbaten, vergaderen over ‘congestie’ in de stad, die zo’n glazen buis boven het IJmeer aanmerken als ‘horizon-vervuiling’, of een hinderlijke verstoring van de wind die ze nodig hebben voor hun zeilboot. Argumenten die ze niet op zullen voeren, maar die wel een doorslaggevende rol spelen.
Ander idee, niet uit mijn koker, was het idee om de dijken rond de ‘Markerwaard’ op te hogen en te verstevigen, en van de ‘Markerwaard’ een enorme ‘batterij’ te maken door bij een overschot aan stroom water op te pompen naar een niveau boven dat in het IJsselmeer, en bij een energietekort dat water er weer uit te laten vloeien via turbines, die dan weer stroom terug zouden winnen. Dat alles in de strijd tegen toen reeds helder op het netvlies staande ‘wiebelstroom’. Teveel stroom uit zon en wind op het ene moment, en te weinig op het andere. En ook een oplossing voor ‘droogte’, uiteraard. Geniaal idee, doen we niet………..
Waarom niet? Ook hier kunt u zelf de argumenten wel bedenken. Leveranciers van batterijen zien liever dat we hun product kopen. ‘Fossiel-verslaafden’ vinden al dat gedoe met elektriciteit hoe dan ook geen gesprek waard. De producenten van ‘fossiele brandstoffen’ zien het als een bedreiging. Deze of gene natuuractivist zal vast bereid zijn om de barricade te beklimmen om te waarschuwen voor vissen die niet zijn opgewassen tegen stromend water en fluctuerende waterstanden. Wat weer een probleem oplevert voor de vogels op het kunstmatig aangelegde ‘vogeleiland’ tegenover Medemblik. En de zeilers vinden het ook niks als de verschillen in het waterpeil gehakt maken van hun kaarten, en ze langer in de sluis moeten liggen. Om nog maar te zwijgen van mensen die volkomen andere plannen hadden met de ‘Markerwaard’, destijds nog gezien als een grote kanshebber voor de nieuwe lokatie van ‘Schiphol’.
Zelfde patroon op elke schaal, tot en met keuzes en voorstellen die betrekking hebben op oorlog en vrede. Als je geen langere termijn visie hebt, en je richt je op belangen en adviseurs, zonder je te realiseren wat de consequenties zijn als je kiest voor een oplossing die het probleem feitelijk alleen maar erger maakt, of die veel te kostbaar is, terwijl het geld niet op onze rug groeit, ‘lenen’ kostbaar is op termijn, en bijdrukken leidt tot geldontwaarding, dan doe je de hele samenleving tekort.
Het wordt uiteraard *erger* waar een overheid als een spons elk probleem, van elk individu, opzuigt, met de belofte te zullen zorgen voor een oplossing. Zo’n samenleving stevent geheid af op een failliet. Materieel, maar ook sociaal. In het bijzonder als een overheid zich begint te concentreren op het scheppen van ‘werkgelegenheid’. Op ‘X’ kwam ik een bijdrage tegen van een Deens parlementslid, gewezen minister, die over de record-bijdrage van Denemarken aan de oorlog met Rusland vanaf het grondgebied van Oekraïne schreef dat hij graag belasting betaalde voor dat doel. Dat soort gekken zie je nu overal. De man betaalt geen belasting. Zijn hele inkomen wordt betaald door de belastingbetaler, en bij wet is geregeld dat hij daarvan een deel moet teruggeven. Goed voor de werkgelegenheid bij de belastingdienst, zullen we maar zeggen. Maar om helder te maken dat overheidsdienaren ‘teren’ op de zak van de belastingbetaler, zou ik er zelf een groot voorstander van zijn hen ‘netto’ uit te betalen, zodat ze beseffen dat ze *géén* belasting betalen, en voor wie ze werken. En het zijn niet de mensen in Oekraïne die dat geld ophoesten dat hij met bakken tegelijk weggeeft.
Geld steken in elke ‘Life-Style Kriebel’, en wereldwijd ruzie maken met productieve landen, en landen die de grondstoffen bezitten, is dodelijk. Dat landen zich op enig moment ‘verheffen’ heeft maar één oorzaak, net als bij bedrijven in een vrije markt: Ze maken de *goede* keuzes, kiezen de levensvatbare ideeën, en ze hebben een ‘faciliterende’ overheid die scherp let op de ‘randvoorwaarden’, de ‘kritische succesfactoren’, om niet voor voldongen feiten te worden geplaatst in een wereld waarin het wemelt van de lieden die menen ‘entitled’ te zijn, ‘recht te hebben’, ook al is hun ‘nuttige bijdrage’ minder dan nul.
Samenvattend zeg ik van mijn kant dat ik niet klaag over het gegeven dat mijn ideeën terzijde werden, en zullen worden geschoven, maar wat een bedrijf, een overheid, een samenleving dan wél kiest, moet dan toch *minimaal* wel een oplossing zijn voor het gesignaleerde probleem, en de zaken niet erger maken. En doelen waar een bedrijf, overheid of samenleving in investeert, moeten wel renderen. Ik erken dat het in bepaalde gevallen winstgevend is om ergens voor ‘Sinterklaas’ te spelen, omdat wat je weggeeft dubbel en dwars terugkomt, en dat het lang niet altijd goed te kwantificeren is *hoe* een investering rendeert. In bepaalde gevallen is het eerder iets in de geest van: ‘Wie goed doet, goed ontmoet’. ‘If you scratch my back, I’ll scratch yours’. En de kosten die voor de baten uitgaan.
Niemand is perfect, en ook bedrijven, overheden en samenlevingen maken fouten. De ideeën die ik hierboven ‘uitgewerkt’ heb opgevoerd, ter illustratie, zouden wellicht verborgen nadelen gehad kunnen hebben waar ik ‘overheen’ gekeken heb. In een ‘covid-wereld’ is een overdekt fietstraject met een luchtcirculatie misschien toch geen goed idee. Als ‘covid-scepticus’ moet u daarmee niet bij mij aan komen zetten, vrees ik, en bovendien was het land toen hoe dan ook in ‘lockdown’, maar ik sta open voor valide observaties die achteraf helder maken dat wat uiteindelijk werd geïmplementeerd overduidelijk beter was. Zelfde rond die oplossing voor ‘wiebelstroom’. Maar mijn conclusie is dat het probleem *niet* is opgelost, dat het ‘netwerk’ niet berekend is op ‘alles elektrisch’, waarbij ‘wiebelstroom’ een belangrijke verzwarende factor is, en dat we achter de feiten aan hollen, terwijl we al vreselijk veel hebben uitgegeven aan vergaderen, overleg, advies, onderzoek, subsidies, en alle andere ‘graaiers’ die vooral goed voor zichzelf zorgen. Dat is dodelijk.